e-learning:

9 πράγματα που πρέπει να κάνεις για να το αξιοποιήσεις με τον καλύτερο τρόπο

Δημήτρης Αντ. Μοσχόπουλος, καθηγητής Μαθηματικών - συγγραφέας

Δημοσιεύτηκε στις 20 Μαρτίου 2020

Μέσα Μαρτίου 2020 και η Γη βρίσκεται σε παγκόσμια καραντίνα. Πολλές δραστηριότητες έχουν ανασταλεί για να προληφθεί η εξάπλωση του κακού και η εκπαίδευση ήταν από τις πρώτες δραστηριότητες που ανεστάλησαν. Στην Ψηφιακή Εποχή, όμως, η αντίδραση του Υπουργείου Παιδείας και των μονάδων εκπαίδευσης, δημόσιων και ιδιωτικών, ήταν άμεση και έτσι περιορίστηκε γρήγορα ο χαμένος χρόνος μαθημάτων. Η εκπαιδευτική διαδικασία μεταφέρθηκε στο διαδίκτυο, πάντα στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό.


Αυτή η μετάβαση βρήκε πολλούς απροετοίμαστους. Δεν αποτελεί μομφή αυτό, αλλά διαπίστωση. Συν τω χρόνω όμως, μέσα από σωστές και λανθασμένες κινήσεις η κατάσταση θα ομαλοποιείται και η τηλεκπαίδεση (e-learning) θα λάβει και στην Ελλάδα την θέση που της αξίζει. Είμαι σίγουρος ότι αυτή η κατάσταση θα ωθήσει τους εκπαιδευτικούς να δουν πιο σοβαρά το θέμα e-learning και να κινηθούν καλύτερα. Σαν περάσει η φουρτούνα και η ζωή επιστρέψει στους κανονικούς της ρυθμούς, η εκπαιδευτική κοινότητα θα οργανωθεί καλύτερα για το μέλλον και το e-learning θα ανέβει επίπεδο. Αυτό είναι καλό, πολύ καλό!


Ως μαθητής και γονέας όμως, τι πρέπει να κάνεις για να σταθείς επάξια στην νέα, εναλλακτική ή και παράλληλη, μορφή εκπαίδευσης; Πώς θα αποκομίσεις το μέγιστο όφελος από την στροφή της εκπαίδευσης στο διαδίκτυο; Το άρθρο αυτό έχει σκοπό να δώσει μερικές βασικές και χρήσιμες συμβουλές, να επισημάνει βασικές επενδύσεις που πρέπει να κάνεις.


Η λέξη-κλειδί του άρθρου είναι «επένδυσε». Έχε το κατά νου κατά την ανάγνωσή του.

Επένδυσε σε έναν καλό υπολογιστή


Είναι το πρώτο και βασικότερο εργαλείο. Αντί να πετάξεις 400-500€ για την αγορά ενός κινητού τηλεφώνου (το οποίο έχει μέσο όρο «ζωής» 2-3 χρόνια πλέον), επένδυσε αυτό το ποσό (και κάτι παραπάνω ακόμη, αν μπορείς) στην αγορά ενός καλού υπολογιστή (ο οποίος έχει τουλάχιστον διπλάσιο χρόνο ζωής). Δεν έχει σημασία αν είναι σταθερός ή φορητός (laptop στην Νεοελληνική), αρκεί να αποτελεί αξιόπιστο συνεργάτη σου. Μάλιστα, θα σου πρότεινα να επενδύσεις στην αγορά ενός σταθερού υπολογιστή, αφού η μεγάλη οθόνη που θα έχεις θα βοηθήσει πολύ περισσότερο απ’ ό,τι ενός φορητού.

Καταγράφω αμέσως μερικούς βασικούς λόγους που η αγορά αυτή είναι επένδυση και όχι μια απλή αγορά. Άλλο η τιμή και άλλο η αξία: μπορεί να πληρώσεις κάτι παραπάνω, αλλά τα οφέλη που θα σου προσφέρει θα είναι πολλαπλάσια.


Πρώτος λόγος.  Ένας υπολογιστής πάντα θα έχει μεγαλύτερη οθόνη από ένα κινητό τηλέφωνο. Αυτό και μόνο, φτάνει.


e-learning σημαίνει ότι θα μεταφέρονται μπροστά σου, σε ψηφιακή μορφή, πίνακες, βιβλία, παρουσιάσεις, βιντεοκλήσεις, έγγραφα. Δεν τίθεται θέμα σύγκρισης με την οθόνη ενός κινητού τηλεφώνου: ακόμη και μέτριας ποιότητας να είναι η οθόνη του υπολογιστή, πάλι θα προσφέρει περισσότερα σε σχέση με το κινητό τηλέφωνο. Μπορεί η ποιότητα να μην είναι τόσο καλή όσο του ακριβού σου κινητού, αλλά φέρε στο μυαλό σου την εξής εικόνα:


Σε ένα χαρτάκι τύπου post-it (ξέρεις βρε, εκείνα τα μικρά τετράγωνα χαρτιά που γράφουμε τηλέφωνα, σύντομες σημειώσεις ή και τα ψώνια για το super market), θα σου γράψω μια άσκηση (εκφώνηση και λύση) ή κάτι από την θεωρία. Πόσα μπορώ να χωρέσω; Και με τι μέγεθος γραμμάτων; Θα μπορείς να τα διαβάσεις; «Ψείρες» δεν θα πρέπει να είναι τα γράμματα; Δεν θα σου βγουν τα μάτια; Φυσικά και θα σου βγουν!


Τώρα, τα ίδια πράγματα θα τα γράψω σε μια κόλλα Α4 ή μια κόλλα αναφοράς. Θα είναι, αναγκαστικά, «ψείρες» τα γράμματά μου, ώστε να χωρέσω τα ίδια πράγματα; Όχι βέβαια! Θα σε κουράσει η ανάγνωση των κειμένων, θα σου βγουν τα μάτια; Όχι βέβαια!


Ε, αυτό ακριβώς είναι που θέλω να πω! Αν μπεις στο e-learning με εργαλείο το κινητό σου τηλέφωνο και όχι την «χορταστική» οθόνη ενός υπολογιστή, θα βγάλεις τα μάτια σου και δεν θα αξιοποιήσεις ό,τι αυτό μπορεί να σου παράσχει. Δεν το θέλουμε, ε;


Δεύτερος λόγος.  Ένας υπολογιστής μπορεί να κάνει πολλές δουλειές και πολύ καλύτερα από ένα κινητό.


Δεν χρειάζεται να είναι κανείς βαθύς γνώστης της τεχνολογίας για να το καταλάβει. Η διαφορά στην απόδοση των δύο συσκευών είναι απλώς θέμα των εργασιών που αυτές εξαρχής καλούνται να επιτελέσουν. Με το κινητό μπορεί να έχουμε έναν υπολογιστή στα χέρια μας, αλλά δεν έχουμε την δύναμη και την ευελιξία ενός υπολογιστή. Μερικά παραδείγματα από βασικά στοιχεία που συνθέτουν ένα διαδικτυακό μάθημα αρκούν:


•  Σε ένα διαδικτυακό μάθημα οι βιντεοκλήσεις διαρκούν το λιγότερο μία ώρα (βάλε μιάμιση ώρα και είσαι μέσα). Είναι ιδιαιτέρως απαιτητικές εργασίες για την συσκευή και το κινητό σου τηλέφωνο έχει πολύ μεγάλη πιθανότητα να υπερθερμανθεί (εδώ ανεβάζει θερμοκρασία ακόμη και ο υπολογιστής πολλές φορές!), άρα να πέσει πολύ και η απόδοσή του (με άμεση συνέπεια στην ποιότητα της βιντεοκλήσης, δηλαδή στο e-μάθημα).


•  Σε ένα διαδικτυακό μάθημα ο καθηγητής θα χρησιμοποιεί και έγγραφα, δηλαδή ταυτόχρονα με την βιντεοκλήση (άρα το πρόγραμμα μέσω του οποίου θα γίνεται το μάθημα) θα πρέπει στην οθόνη να εμφανίζεται και κάποιο έγγραφο ή κάποια παρουσίαση (Powepoint ή Keynote). Πέραν του μεγέθους της οθόνης που προανέφερα (πού θα χωρέσουν αυτά στην οθόνη ενός κινητού και σε τι μέγεθος «ψείρας» θα τα βλέπεις;), ταυτόχρονα έχουμε και μία ακόμη απαίτηση από το μηχάνημα που χρησιμοποιούμε: την προβολή του εγγράφου (ή εγγράφων) ή της παρουσίασης. Να τι ακόμη θα συντελέσει στην αύξηση της θερμοκρασίας, άρα στην μείωση της απόδοσης.


Τρίτος λόγος.  Το e-learning δεν είναι μόνο τα ζωντανά μαθήματα μέσω διαδικτύου.


Είναι η επίσκεψή σου σε εκπαιδευτικές ιστοσελίδες, η μελέτη και αποθήκευση εγγράφων (φυλλάδια θεωρίας, φυλλάδια ασκήσεων, ψηφιακά βιβλία), η συμμετοχή σε ερωτηματολόγια (quizzes στα Νέα Ελληνικά), είναι τα χιλιάδες βίντεο που μπορείς να βρεις και να δεις (στο YouTube και άλλες σχετικές ιστοσελίδες του διαδικτύου), είναι η παρακολούθηση live events ή τηλεσεμιναρίων (webinars στα Νέα Ελληνικά). Πολλά από τα παραπάνω μπορείς να αποθηκεύσεις στον υπολογιστή σου με μία απλή κίνηση. Μπορείς να κάνεις το ίδιο και στο κινητό; Ίσως, αλλά σίγουρα όχι με την ίδια ευκολία.

Μην γελάς! Στα επτά χρόνια που διατηρώ το «Μαθηματικό στέκι» έχω διαπιστώσει ότι, μπορεί στις selfies και σε duckfaces να είσαι master, αλλά σαν σου ζητήσω να βγάλεις φωτογραφία την σελίδα ενός τετραδίου και να στείλεις μια άσκηση, τα κάνεις μούσκεμα! Μου έχουν στείλει φωτογραφίες σκοτεινές, σελίδες φωτογραφημένες υπό γωνία ή στραβές... κοινώς μού έχουν βγει τα μάτια πολλές φορές για να διαβάσω μια σελίδα από τετράδιο.

Μήπως θα έπρεπε, αντί της άσκησης, να ζητήσω μια selfie με το τετράδιο κολλημένο στο πρόσωπο; Δεν ξέρω, ρε παιδιά, αναρωτιέμαι γιατί σας είναι τόσο δύσκολο να βγάλετε μια καθαρή φωτογραφία από σελίδα τετραδίου, αλλά σας είναι τόσο εύκολο να βγάλετε μια selfie! Λίγο να προσέξετε τον φωτισμό και το πώς θα τοποθετήσετε το κινητό σας πάνω από το τετράδιο (πρόσεξε, πάνω από το τετράδιο, όχι από το πλάι!) που πρέπει να φωτογραφίσετε και η φωτογραφία θα βγει τζετ. Λίγη εξάσκηση θέλει.


Σωστή χρήση Νο 2


Βρες χρήσιμες εφαρμογές για το κινητό σου τηλέφωνο, βρες εφαρμογές που να σε βοηθούν στην καλή φωτογράφιση-σκανάρισμα εγγράφων, βρες εφαρμογές που να βελτιώνουν την παραγωγικότητα.


Ένα μάθημα μέσω διαδικτύου είναι πάλι μάθημα, με άλλο μέσο όμως. Ο καθηγητής πάλι θα σου δίνει ασκήσεις να κάνεις και συ πάλι θα πρέπει να τις στέλνεις για έλεγχο. Όμως δεν είναι καθόλου βολικό και λειτουργικό να φωτογραφίσεις 4-5 σελίδες και να στείλεις 4-5 ξεχωριστές φωτογραφίες. Ο καθηγητής θα σου ζητήσει να στείλεις ένα έγγραφο pdf, πάνω στο οποίο θα κάνει τις απαραίτητες διορθώσεις.


Ξέρεις κάποια εφαρμογή που να μαζεύει επιλεγμένες φωτογραφίες και να τις συγκεντρώνει σε ένα έγγραφο pdf; Αν όχι, τότε πρέπει οπωσδήποτε να βρεις, διότι από το κινητό σου λείπει μια πολύ χρήσιμη εφαρμογή! Ειδικά για το e-learning τέτοια εφαρμογή, καλή και αξιόπιστη, με καλές κριτικές και πολλά downloads, είναι εντελώς απαραίτητη!


Έχεις κάποια καλή εφαρμογή to-do-list, όπως λέμε στα Νέα Ελληνικά; Κάποια εφαρμογή που να σε βοηθάει να οργανώσεις το πρόγραμμά σου; Αν όχι, τότε μπες στο PlayStore ή στο AppStore, πήγαινε στην κατηγορία «Παραγωγικότητα» και ψάξε. Θα βρεις πολλές εφαρμογές που θα κάνουν την χρήση του κινητού σου τηλεφώνου πολύ πιο παραγωγική και το κινητό πολύ καλύτερο συνεργάτη.


Σωστή χρήση Νο 3


Το κινητό κάνει άμεση την επικοινωνία και αυτό είναι τέλειο!


Αντάλλαξε με τον καθηγητή σου στοιχεία επικοινωνίας: αριθμό κινητού τηλεφώνου, email, πού μπορείτε να βρείτε ο ένας τον άλλο στο Viber, στο Messenger, στο Skype ή και στο Zoom ενδεχομένως. Έλεγχε τακτικά αυτούς του χώρους άμεσης επικοινωνίας και μην διστάζεις να επικοινωνείς μαζί του. Δεν δαγκώνουμε, είμαστε εμβολιασμένοι και με σφραγίδα ιατρού. Είμαστε συνεχώς στην διάθεσή σου και πάντα με διάθεση.

Επένδυσε στην σωστή χρήση του κινητού σου τηλεφώνου


Ασφαλώς και δεν είναι άχρηστο το κινητό, μην παρεξηγείς όσα ανέφερα παραπάνω! Είναι εντελώς ακατάλληλο για e-learning όμως! Βοηθάει, αλλά δεν (πρέπει να) αντικαθιστά τον υπολογιστή.


Σωστή χρήση Νο 1


Μάθε να βγάζεις καθαρές φωτογραφίες από τις σελίδες του τετραδίου σου, διότι ο καθηγητής θα σου δίνει ασκήσεις να κάνεις και θα ζητάει να τις στέλνεις να τις ελέγξει.

Επένδυσε στους σωστούς χώρους του διαδικτύου


Ακούγεται αρκετά ασαφές αυτό, ε; Σύντομα θα εξηγήσω αναλυτικά τι εννοώ.


Πρώτ’ απ’ όλα όμως, καθαυτή η πρόσβαση στο διαδίκτυο πρέπει να είναι καλή, γι’ αυτό επένδυσε σε μια καλή σύνδεση σταθερής τηλεφωνίας στο διαδίκτυο. Όλοι μας περνάμε πολλές ώρες καθημερινά στο διαδίκτυο, οπότε πρέπει να έχουμε όσο το δυνατόν καλύτερη σύνδεση. Προτίμησε να συνδέσεις τον υπολογιστή σου με τον router μέσω καλωδίου, αφού είναι κάπως καλύτερα από το WiFi.

1.  Επένδυσε στην αγορά ενός καλού υπολογιστή.

Αν έχεις ήδη, αναθέρμανε την σχέση σου μαζί του, διότι είναι ο πολυτιμότερος συνεργάτης σου στην Ψηφιακή Εποχή.


2. Το κινητό σου τηλέφωνο δεν είναι εργαλείο μάθησης!

Μπορεί -και πρέπει- να λειτουργεί υποστηρικτικά στον βασικό «παίκτη», τον υπολογιστή σου, αλλά μην κάνεις το λάθος να διαβάζεις ή να παρακολουθείς βίντεο ή διαδικτυακά ζωντανά μαθήματα μέσω του κινητού.


3.  Βρες και βάλε στο κινητό σου χρήσιμες εφαρμογές παραγωγικότητας και εκπαίδευσης.

Οπωσδήποτε να έχεις μια καλή εφαρμογή με την οποία να βάζεις σε ένα αρχείο pdf πολλές φωτογραφίες. Αυτό θα το κάνεις για τις ασκήσεις που θα σου δίνει ο καθηγητής για εξάσκηση και θα πρέπει να του στέλνεις για να ελέγχει.


4.  Μάθε να βγάζεις καλές φωτογραφίες από τις σελίδες του τετραδίου σου.

Στα διαδικτυακά μαθήματα θα πρέπει να στέλνεις ασκήσεις στον καθηγητή σου για έλεγχο. Το διαδίκτυο δεν αλλάζει την βάση της εκπαιδευτικής διαδικασίας· της προσθέτει νέα εργαλεία.


5.  Επένδυσε σε μια καλή σύνδεση σταθερής τηλεφωνίας στο διαδίκτυο.

Αυτό είναι εξίσου βασικό με τον βασικό σου συνεργάτη, τον υπολογιστή. Αν το internet «σέρνεται», το μάθημα θα είναι σκετή ταλαιπωρία και για σένα και για τον καθηγητή.


6.  Βρες τις εκπαιδευτικές εκείνες ιστοσελίδες που θέλεις να παρακολουθείς.

Να τις επισκέπτεσαι καθημερινά, διότι οι καθηγητές είναι ανήσυχοι πολύ και τις ενημερώνουν τακτικά.


7.  Βρες τα εκπαιδευτικά εκείνα κανάλια στο YouTube που θέλεις να παρακολουθείς.

Μέσω των βίντεο που δημιουργούν οι καθηγητές των καναλιών θα λάβεις πάρα πολλή βοήθεια.


8.  Βρες εκπαιδευτικές σελίδες και ομάδες στο Facebook.

Θα μάθεις πάρα πολλά από αυτές και πολλές φορές οι καθηγητές που τις διατηρούν ή είναι μέλη τους, θα σε βοηθήσουν απλώχερα.


9.  Άσε το Instagram, είναι για τα πανηγύρια!

Δεν πρόκειται να μάθεις τίποτε απολύτως από εκεί. Είναι εντελώς ακατάλληλος χώρος για εκπαίδευση. Για πανηγύρια όμως, είναι από τους πλέον κατάλληλους.




Πλέον τα πράγματα στο e-learning θα εξελιχθούν με πολύ πιο ταχείς ρυθμούς και πολύ πιο οργανωμένα.


Πόσο έτοιμος είσαι να αντλήσεις τον πλούτο γνώσης που θα διατεθεί; Όσα ανέφερα ελπίζω να σε βοήθησαν.

Τα διαδικτυακά μαθήματα, πέραν των απαιτήσεων που ανέφερα στις προηγούμενες ενότητες, έχουν ακόμη μία, εξίσου σημαντική: την καλή σύνδεση στο διαδίκτυο. Αν η επικοινωνία μεταξύ υπολογιστή και διαδικτύου δεν είναι καλή, τότε προφανώς το διαδικτυακό μάθημα θα έχει προβλήματα διακοπών στην εικόνα ή στον ήχο ή και καθ’ ολοκληρία διακοπή.


Επίσης, φρόντισε ο υπολογιστής σου να είναι κοντά στον router και, όπως προανέφερα, προτίμησε αυτός να συνδέεται μέσω καλωδίου και όχι μέσω WiFi (αν και αυτό δεν είναι απαραίτητο). Αν συνδέεσαι στο διαδίκτυο μέσω WiFi και έχεις μεγάλη απόσταση από τον router (σύνηθες), τότε η σύνδεση θα είναι προβληματική, άρα το διαδικτυακό μάθημα προβληματικό.


Πάμε τώρα στους «σωστούς χώρους του διαδικτύου». Ποιοι είναι αυτοί;


α.  Οι εκπαιδευτικές ιστοσελίδες


Επίλεξε ιστοσελίδες που παρέχουν πλούσιο διδακτικό υλικό και μπορούν να σε βοηθήσουν με πολλούς τρόπους. Εκατοντάδες καθηγητές έχουν παρουσία στο διαδίκτυο, οπότε είναι πολύ εύκολο να βρεις τέτοιες ιστοσελίδες. Αναζήτησέ τες μέσω Google (μην ξεχνάς: το Google είναι φίλος μας!) ή ρώτα κάποιον καθηγητή ή συμμαθητή σου (προτίμησε να ρωτήσεις καθηγητή, διότι θα έχει να σου δώσει επιλογές).


β.  Εκπαιδευτικά κανάλια στο YouTube


Η δεύτερη μεγαλύτερη μηχανή αναζήτησης του διαδικτύου φιλοξενεί επίσης πάρα πολλούς καθηγητές που προσφέρουν δωρεάν την βοήθειά τους. Και στο YouTube η αναζήτηση είναι πολύ απλή υπόθεση και θα δεις και σε αυτό χιλιάδες βίντεο που μπορούν να σε βοηθήσουν. Όσοι καθηγητές δημιουργούν βίντεο το κάνουν με πολύ μεράκι και πολλή αγάπη, τα κάνουν για σένα! Κι αν δεν βρεις την ποιότητα εικόνας και ήχου που βλέπεις σε άλλα, επαγγελματικά βίντεο, στο YouTube, θα σου υπενθυμίσω ότι οι καθηγητές δεν είμαστε επαγγελματίες στον σχεδιασμό ιστοσελίδων ή βίντεο. Γι’ αυτό, δείξε κατανόηση και άντλησε βοήθεια από το περιεχόμενο, μην μας βάλεις κακό βαθμό αν το βίντεο δεν έχει και τόσο καλή ποιότητα σε εικόνα ή και ήχο.


γ.  Σελίδες και ομάδες στο Facebook


Ξέρεις πόσοι καθηγητές δημοσιεύουν εργασίες τους εκεί; Στα προσωπικά τους προφίλ, σε σελίδες του Facebook και σε ομάδες; Πάρα πολλοί! Υπάρχουν πάρα πολλές ομάδες Μαθηματικών (και όχι μόνο) στο Facebook, υπάρχει πάρα πολύ διδακτικό υλικό και βοήθεια. Ναι, στο Facebook βρισκόμαστε όλοι μας, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, για την πλάκα μας, για χαλάρωση, για να μιλάμε με φίλους. Όμως είναι μια πλατφόρμα ενημέρωσης (θέλει προσοχή, έτσι;) και πληροφοριών, έχει πολλούς χώρους για να εμπλουτίσει κάποιος τις γνώσεις του (με προσοχή, έτσι;). Σε πλήρη αντίθεση με το Instagram (που είναι εντελώς για τα πανηγύρια σε θέματα εκπαίδευσης), στο Facebook μπορείς να βρεις πάρα πολλή βοήθεια! Αξιοποίησε, επομένως, σωστά αυτήν την πλατφόρμα και να δεις πόσα καλά θα αποκομίσεις για τα μαθήματά σου.


•  Ακολούθησε καθηγητές στο προφίλ τους

•  Κάνε like σε εκπαιδευτικές σελίδες

•  Δήλωσε συμμετοχή στις εκπαιδευτικές ομάδες που αφθονούν

Ας συνοψίσουμε